Cart is empty پشتِ جلدِ ﺗﻤﺎم ﮐﺘﺎبﻫﺎی ﻧﺸﺮ ﭼﺎم، ﺑﻼاﺳﺘﺜﻨﺎ ﺟﻤﻠﻪای ﺑﺎ اﯾﻦ ﻣﻀﻤﻮن ﺑﻪ ﭼﺸﻢ ﻣﯽﺧﻮرد:
«ادﺑﯿﺎت ﺟﻬﺎن را ﻧﺠﺎت ﺧﻮاﻫﺪ داد.» ادﻋﺎﯾﯽ ﺑﺰرگ ﮐﻪ ﺳﺆاﻻتِ اﺳﺎﺳﯽ ﺑﺴﯿﺎری را در ذﻫﻦ ﻣﺨﺎﻃﺐ ﻣﻄﺮح ﺧﻮاﻫﺪ ﮐﺮد. آﯾﺎ ﺟﻬﺎن دﭼﺎر ﺣﺎدﺛﻪای ﺷﺪه اﺳﺖ؟ اﯾﻦ ﺣﺎدﺛﻪ از ﭼﻪ ﺟﻨﺴﯽ اﺳﺖ و از ﮐِﯽ، ﮐﺠﺎ و ﺑﻪ ﭼﻪ ﺻﻮرت ﺟﻬﺎن را رﻧﺠﻮر ﮐﺮده اﺳﺖ؟ آن رﻧﺞ از ﭼﻪ ﺟﻨﺴﯽ اﺳﺖ؟ راﺑﻄﻪی ادﺑﯿﺎت و ﺟﻬﺎن ﭼﮕﻮﻧﻪ راﺑﻄﻪای اﺳﺖ و ﭼﻪ ﭼﯿﺰی ادﺑﯿﺎت را ﭘﺎددرد دردِ ﺟﻬﺎن ﺳﺎﺧﺘﻪ اﺳﺖ؟ اِرﯾﮏ ﻓﺮوم، در ﺷﺎﻫﮑﺎرش ﮔﺮﯾﺰ از آزادی، ﺳﺆاﻻت ﻣﺘﻌﺪد و ﻣﺸﺎﺑﻪ، اﻣﺎ ﺑﺎ ﻣﺤﻮرﯾﺖ آزادی، ﻣﻄﺮح ﻣﯽﮐﻨﺪ. اﮔﺮ ادﺑﯿﺎت زﺑﺎن ﺷﯿﻮای آزادی ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ و آزادی ﻫﺪف ﻫﻤﯿﺸﮕﯽ ادﺑﯿﺎت راﺳﺘﯿﻦ ﮐﻪ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽرﺳﺪ ﭼﻨﯿﻦ ﺑﻮده ﺑﺎﺷﺪ و ﻫﺴﺖ ﺑﻌﯿﺪ ﻧﯿﺴﺖ ﺑﺎزﺗﮑﺮار و ﺗﻌﻤﻖ در آن ﭘﺮﺳﺶﻫﺎ ﺑﺘﻮاﻧﺪ ﭘﺎﺳﺦﻫﺎﯾﯽ ﻧﯿﺮوﻣﻨﺪ ﺑﺮای ﭘﺮﺳﺶﻫﺎی اوﻟﯿﻦ ﺧﻮدﻣﺎن ﺣﺎﺻﻞ آورﻧﺪ. ﭼﻪ ﺑﺴﺎ ﭘﺎﺳﺦﻫﺎ ﻧﯿﺰ ﯾﮑﯽ ﺑﺎﺷﻨﺪ. ﭼﻪ ﺑﺴﺎ آن رﻧﺞ ﻧﺎﻣﻌﻠﻮم رﯾﺸﻪ در ﻣﺴﺄﻟﻪی آزادی داﺷﺘﻪ ﺑﺎﺷﺪ.
آزادی ﺑﻪ ﻋﻨﻮان ﯾﮏ ﺗﺠﺮﺑﻪی اﻧﺴﺎﻧﯽ ﭼﯿﺴﺖ؟ آﯾﺎ ﻣﯿﻞ ﺑﻪ آزادی در ﻃﺒﯿﻌﺖ آدﻣﯽ ذاﺗﯽ اﺳﺖ؟ آﯾﺎ اﯾﻦ ﺗﺠﺮﺑﻪ در ﻫﻤﻪ ﺑﺪونِ در ﻧﻈﺮ ﮔﺮﻓﺘﻦ ﻧﻮع ﻓﺮﻫﻨﮕﯽ ﮐﻪ ﺷﺨﺺ ﺑﻪ آن ﺗﻌﻠﻖ دارد ﯾﮑﺴﺎن اﺳﺖ ﯾﺎ ﭼﯿﺰی اﺳﺖ ﺑﺮ ﺣﺴﺐِ درﺟﻪی ﻓﺮدﮔﺮاﯾﯽ، ﻣﺘﻐﯿﺮ؟ آﯾﺎ آزادی ﺻﺮﻓﺎً ﻓﻘﺪان ﻓﺸﺎر ﺧﺎرﺟﯽ اﺳﺖ ﯾﺎ ﻋﻼوه ﺑﺮ آن واﺑﺴﺘﻪ ﺑﻪ وﺟﻮد ﭼﯿﺰی ﻧﯿﺰ ﻫﺴﺖ و اﮔﺮ ﻫﺴﺖ ﭼﻪ ﭼﯿﺰ؟ ﮐﺪام ﻋﻮاﻣﻞ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ و اﻗﺘﺼﺎدی در اﺟﺘﻤﺎع ﻣﻮﺟﺐ ﮐﻮﺷﺶ ﺑﺮای آزادی ﻣﯽﺷﻮﻧﺪ؟ آﯾﺎ ﻣﻤﮑﻦ اﺳﺖ آزادی ﺑﺎری ﭼﻨﺎن ﮔﺮان ﺷﻮد ﮐﻪ آدﻣﯽ از ﻋﻬﺪهی ﺗﺤﻤﻠﺶ ﺑﺮﻧﯿﺎﯾﺪ و در ﭘﯽ ﮔﺮﯾﺰ از آن ﺑﺎﺷﺪ؟ ﭼﺮا آزادی ﺑﺮای ﺑﺴﯿﺎری ﻫﺪﻓﯽ ﮔﺮاﻣﯽ اﺳﺖ و ﺑﺮای دﯾﮕﺮان ﺧﻄﺮی ﺑﺰرگ؟ (ص 18)
آنچه ارﯾﮏ ﻓﺮوم را ﺑﻪ ﻃﺮح ﺳﺆاﻻﺗﯽ ﭼﻨﯿﻦ ﺧﻄﯿﺮ واﻣﯽدارد درک ﻣﺘﻔﺎوت او از آزادی اﺳﺖ: ﺑﺮای او آزادی، در ﺑﺪو اﻣﺮ، اﻣﺮی ﺳﻠﺒﯽ اﺳﺖ و ﻧﻪ اﯾﺠﺎﺑﯽ، ﮐﯿﻔﯿﺘﯽ ﮐﻪ ﻓﺮد را ﺑﻪ ﻋﻨﻮان «ﻣﻮﺟﻮدی ﻣﺘﻤﺎﯾﺰ از ﻃﺒﯿﻌﺖ و ﻣﺮدم دﯾﮕﺮ» ﺑﻪ ﺧﻮدِ او ﺑﺎز ﻣﯽﺷﻨﺎﺳﺎﻧﺪ. آزادی آن ﮐﯿﻔﯿﺖ آدﻣﯽ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻓﺮدﯾﺖ ﻓﺮد را ﺑﻪ او ﺑﺎز ﻣﯽﺗﺎﺑﺎﻧﺪ.
ﻓﺮوم در ﺗﺒﯿﯿﻦِ اﯾﻦ ﻧﻮع ﮐﯿﻔﯿﺖِ اﻧﺤﺼﺎراً اﻧﺴﺎﻧﯽ، از ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی زﯾﺴﺖﺷﻨﺎﺳﯽ ﻧﯿﺰ ﻏﺎﻓﻞ ﻧﻤﯽﺷﻮد:
ﺑﺮ ﺧﻼف ﺳﺎﯾﺮ ﻣﻮﺟﻮدات ﮐﻪ اﺻﻮﻻً ﻏﺮﯾﺰه ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻧﻘﺸﻪی ﭘﯿﺶﻃﺮاﺣﯽﺷﺪهی ﻃﺒﯿﻌﺖ، آﻧﺎن را از ﺑﺪو زﻧﺪﮔﯽ ﺗﺎ ﻟﺤﻈﻪی ﻣﺮگ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻧﺎﺧﻮدآﮔﺎه ﻫﻤﺮاﻫﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ، اﻧﺴﺎن، ﺑﻪﻣﺜﺎﺑﻪِ ﻓﺮد، ذاﺗﺎً از ﭼﻨﯿﻦ ﻧﻘﺸﻪای ﺗﻬﯽ اﺳﺖ. ﻫﺮ ﮐﺮم ﮐﻮﭼﮏ اﺑﺮﯾﺸﻢ از ﻟﺤﻈﻪای ﮐﻪ ﺑﻪ ﺷﮑﻞ ﻻروی ﮐﻮﭼﮏ ﭘﺎ ﺑﻪ ﺣﯿﺎت ﻣﯽﮔﺬارد ﺗﺎ زﻣﺎﻧﯽ ﮐﻪ در ﭘﯿﻠﻪی ﮐﻮﭼﮑﺶ ﺧﻮد را زﻧﺪاﻧﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﺗﺎ ﺑﻪ ﭘﺮواﻧﻪای ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻮد، ﺑﺪون دﺧﺎﻟﺖ ﻫﯿﭻ ﻧﻘﺶ ﺗﺮﺑﯿﺘﯽ، ﻫﻤﺎن ﮐﺎری را ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﻤﺎم ﮐﺮمﻫﺎی اﺑﺮﯾﺸﻢ در ﻃﻮل ﺗﺎرﯾﺦ ﮐﺮدهاﻧﺪ و ﭘﺲ از او ﺧﻮاﻫﻨﺪ ﮐﺮد، ﺑﺪون ذرهای ﺗﺨﻄﯽ از اﯾﻦ ﻧﻘﺸﻪی دﻗﯿﻖ. اﻧﺴﺎن، اﻣﺎ، ﻓﺎرغ از اﯾﻦ ﻧﻘﺸﻪی اوﻟﯿﻪ، ﺑﻪ ﺧﻮد واﮔﺬاﺷﺘﻪ ﺷﺪه ﺗﺎ ﺧﻮد ﻃﺮاح زﻧﺪﮔﯽاش ﺑﺎﺷﺪ. ﻗﺼﻪی ﻫﺒﻮط ِ آدﻣﯽ از ﺑﻬﺸﺖ ﻧﯿﺰ ﺑﻪ ﻫﻤﯿﻦ واﻧﻬﺎدﮔﯽ و رﻫﺎﺷﺪﮔﯽ اﺷﺎره دارد ﮐﻪ ﻣﮑﺎﻓﺎت ِ ﻧﺎﺷﯽ از ﭼﺸﯿﺪن ﻣﯿﻮهی ﻣﻤﻨﻮﻋﻪای اﺳﺖ ﮐﻪ در ﺗﻤﺎﻣﯽ ادﯾﺎن ﻧﺎﻣﺶ آزادی اﺳﺖ.
اﯾﻦ ﻧﻮع آزادی ﺳﻠﺒﯽ ﮐﻪ ﻓﺮوم آن را آزادی ﻣﻨﻔﯽ ﻧﺎم ﻣﯽﻧﻬﺪ ﻓﺮد را ﺑﻪ ﺳﻤﺖِ ﻧﻮعِ دﯾﮕﺮِ آزادی ﯾﻌﻨﯽ آزادی ِ اﯾﺠﺎﺑﯽ ﯾﺎ ﻣﺜﺒﺖ ﺳﻮق ﻣﯽدﻫﺪ، ﺑﻪ ﺳﻤﺖ اینکه آزادی از آن ﻃﺮح اوﻟﯿﻪ را ﺑﻪ آزادی ﺑﺮای ﺗﺪوﯾﻦِ ﻃﺮحِ ﺷﺨﺼﯽ ِ ﺧﻮد ﻣﺒﺪل ﺳﺎزد. آزاداﻧﻪ ﺑﻪ ﮐﺎر و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺧﻼﻗﺎﻧﻪ در ﺟﻬﺎن دﺳﺖ ﺑﺰﻧﺪ و ﺳﺮﻧﻮﺷﺖ ﻧﺎﻧﻮﺷﺘﻪﺷﺪه ﺑﻪ دﺳﺖ ﻃﯿﯿﻌﺖ را ﺑﻪ دﺳﺖ ﺧﻮد ﺑﺮای ﺧﻮدش رﻗﻢ زﻧﺪ. اﻧﺠﺎم و ﻓﺮﺟﺎﻣﯽ ﻧﯿﮏ ﺑﺮای ﻧﮋاد اﻧﺴﺎﻧﯽ! اﻣﺎ ﻓﺮوم ﺑﺎ ﺑﺮرﺳﯽ دﻗﯿﻖ و ﻣﻮﺑﻪﻣﻮی ﺗﺎرﯾﺦِ ﺑﻠﻮغِ آدﻣﯽ، از ﻋﻬﺪ رﻧﺴﺎﻧﺲ ﺗﺎ ﮐﻨﻮن، ﻧﺸﺎن ﻣﯽدﻫﺪ ﮐﻪ ﺷﮑﻞﮔﯿﺮی ﺟﻬﺎن ِ ﻣﺪرن در ﻏﺎﯾﺖ ﺑﻪ ﻧﺤﻮی ﻋﻤﻞ ﮐﺮده اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﻤﺎمِ ﻋﻮاﻣﻞ، از اﻧﻘﻼﺑﺎتِ ﻣﺬﻫﺒﯽ ﺗﺎ ﺗﺤﻮﻻتِ ﻋﺼﺮِ ﺳﺮﻣﺎﯾﻪداری، دﺳﺖﺑﻪدﺳﺖ دادهاند ﮐﻪ ﻓﺮدﯾﺖ ِ اﻧﺴﺎن در ﻧﻘﻄﻪای ﻣﻌﻠﻖ ﺑﯿﻦ اﯾﻦ دو ﻧﻮع آزادی ﺑﻪ ﺣﺎﻟﺖ ِ ﺗﻌﻠﯿﻖ درآﯾﺪ. از ﯾﮏﺳﻮ ﺟﻬﺎنﻫﺎی ﻓﮑﺮی و ﻣﺬﻫﺒﯽِ ﻗﺪﯾﻢ ﮐﻪ ذﻫﻦ و زﻧﺪﮔﯽِ آدﻣﯽ را در ﺗﺎروﭘﻮدﻫﺎی دﻗﯿﻖ و ﻣﺤﮑﻢ ﺧﻮد در ﺑﻨﺪ ﮐﺮده ﺑﻮدﻧﺪ ﺗﺎ آزادی ﻣﻨﻔﯽ او را از او ﺑﮕﯿﺮﻧﺪ، ﻓﺮورﯾﺨﺘﻨﺪ و ﺟﺎﯾﮕﺰﯾﻦ ﻧﻈﺎمﻫﺎی اﻗﺘﺼﺎدی و ﻣﺬﻫﺒﯽای ﺷﺪﻧﺪ ﮐﻪ ﭘﯿﻮﺳﺘﻪ ﺑﺮ اﺳﺘﻘﻼل اﻧﺴﺎن ﺗﺄﮐﯿﺪ داﺷﺘﻨﺪ. اﻣﺎ از ﺳﻮی دﯾﮕﺮ ﺳﺎﺧﺘﺎرﻫﺎی ﻏﻮلآﺳﺎی ﺟﺪﯾﺪ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ، ﺳﯿﺎﺳﯽ و اﻗﺘﺼﺎدی ﭘﺪﯾﺪ آوردﻧﺪ ﮐﻪ اﻣﮑﺎن ﻫﺮ ﮔﻮﻧﻪ ﮐﺎر و ﻓﻌﺎﻟﯿﺖ ﺧﻼﻗﺎﻧﻪی اﻧﺴﺎن ﺑﻪﻣﺜﺎﺑﻪ ﻓﺮد را از او ﻣﯽﮔﺮﻓﺖ.
ارﯾﮏ ﻓﺮوم اﺗﻔﺎﻗﺎً وﺿﻌﯿﺖِ اﻧﺴﺎنِ ﻣﺪرن و ﮔﯿﺮاﻓﺘﺎدﮔﯽاش ﻣﯿﺎن اﯾﻦ دو آزادی را در آﺛﺎر ادﺑﯽ ِ ﻋﺼﺮِ ﻣﺪرن ﻣﯽﺟﻮﯾﺪ:
«ﻣﺘﻔﮑﺮﯾﻦ دوراﻧﺪﯾﺶ ﻗﺮن ﻧﻮزدﻫﻢ وﺿﻊ ﻓﺮد را در روزﮔﺎر ﻣﺎ ﭘﯿﺶﺑﯿﻨﯽ ﮐﺮده ﺑﻮدﻧﺪ. در وﺿﻌﯽ ﮐﻪ ﮐﯽ ﯾﺮ ﮐﯿﮕﺎرد ﺑﻪ دﺳﺖ میدهد ﻓﺮد ﺑﯿﭽﺎره اﺳﺖ، ﺷﮏ در وﺟﻮدش ﭼﻨﮕﺎل ﻓﺮوﺑﺮده و اﺣﺴﺎس ﺗﻨﻬﺎیی و ﻧﺎﭼﯿﺰی ﺑﺮ او ﭼﯿﺮه ﮔﺸﺘﻪ اﺳﺖ. ﻧﯿﭽﻪ وﺿﻊ آﯾﻨﺪه را در ﻧﻈﺮ ﻣﯽ آورد ﮐﻪ در آن ﻫﻤﻪ ﭼﯿﺰ در ﺑﺤﺮ اﻧﮑﺎر ﻏﺮﻗﻪ میشود و اﯾﻦ ﻫﻤﺎن وﺿﻊ ﺑﻮد ﮐﻪ ﺑﻌﺪﻫﺎ در دﺳﺘﮕﺎه ﻧﺎزی ﺑﻪ ﻇﻬﻮر رﺳﯿﺪ ﻧﻘﺸﯽ ﮐﻪ وی از ﻣﻮﺟﻮدی ﻓﻮق اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺑﻪ دﺳﺖ میدهد ﻣﺮدم ﻧﺎﭼﯿﺰ و ﺑﯽﻫﺪف زﻧﺪﮔﯽ واﻗﻌﯽ را ﻧﻔﯽ ﻣﯽﮐﻨﺪ. دقیقترین ﺑﯿﺎن ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ آدﻣﯽ در آﺛﺎر ﻓﺮاﻧﺘﺲ ﮐﺎﻓﮑﺎ ﭘﺪﯾﺪار ﻣﯽﺷﻮد. در رُﻣﺎن ﻗﺼﺮ، او ﮐﺴﯽ را ﺗﻮﺻﯿﻒ ﻣﯽﮐﻨﺪ ﮐﻪ ﻣﯽﮐﻮﺷﺪ ﺑﻪ ﺳﺎﮐﻨﯿﻦ ﻣﺮﻣﻮز ﯾﮏ ﻗﺼﺮ دﺳﺘﺮﺳﯽ ﯾﺎﺑﺪ ﮐﻪ ﻗﺮار اﺳﺖ ﺑﻪ او ﺑﮕﻮﯾﻨﺪ ﭼﻪ ﮐﻨﺪ و ﺟﺎﯾﺶ در ﺟﻬﺎن ﭼﯿﺴﺖ. ﻋﻤﺮ ﻗﻬﺮﻣﺎن ﮐﺘﺎب در اﯾﻦ ﺗﻼش میگذرد وﻟﯽ ﻫﺮﮔﺰ ﮐﺎﻣﯿﺎب نمیشود و اﺣﺴﺎﺳﯽ از ﺑﯿﻬﻮدﮔﯽ و ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ ﺑﺎ وی ﺑﻪ ﺟﺎی ﻣﯽ ﻣﺎﻧﺪ. اﺣﺴﺎس ﺗﺠﺮد و ﻧﺎﺗﻮاﻧﯽ در اﯾﻦ ﻗﻄﻌﻪ از ژوﻟﯿﻦ ﮔﺮﯾﻦ ﺑﻪ زﯾﺒﺎﺗﺮﯾﻦ ﻃﺮز ﺑﯿﺎن ﺷﺪه اﺳﺖ: «ﻣﯽداﻧﺴﺘﻢ ﮐﻪ ﻣﺎ در ﻣﻘﺎﯾﺴﻪ ﺑﺎ ﮐﯿﻬﺎن ﮐﻮﭼﮑﯿﻢ ﻣﯽداﻧﺴﺘﻢ ﮐﻪ ﻫﯿﭽﯿﻢ وﻟﯽ ﺑﻪ ﻧﻈﺮ ﻣﯽآﻣﺪ ﮐﻪ وﻗﺘﯽ ﮐﻮﭼﮑﯽ، ﭼﻨﯿﻦ از ﻗﯿﺎس ﺑﯿﺮون ﺷﺪ ﻫﻢ ﻣﻘﻬﻮر میکند و ﻫﻢ اﻃﻤﯿﻨﺎن ﻣﯽﺑﺨﺸﺪ. آن شکلها، آن اﺑﻌﺎدی ﮐﻪ ﺣﺘﯽ در اﻧﺪﯾﺸﻪ آدﻣﯽ نمیگنجد یکسره ﺗﻮان از دﺳﺖ ﻣﯽﺑﺮﻧﺪ. آﯾﺎ ﭼﯿﺰی وﺟﻮد دارد ﮐﻪ ﺑﺘﻮان در آن آوﯾﺨﺖ؟ در ﻣﯿﺎن ﻫﺮجوﻣﺮﺟﯽ ﮐﻪ از ﭘﻨﺪار و وﻫﻢ ﺑﻪ ﭘﺎ ﺷﺪه و در آن اﻓﺘﺎدهاﯾﻢ ﺗﻨﻬﺎ ﯾﮏ ﭼﯿﺰ ﺑﺮ ﺑﻨﯿﺎن ﺣﻘﯿﻘﺖ اﺳﺘﻮار اﺳﺖ و آن ﻋﺸﻖ اﺳﺖ. ﺑﺎﻗﯽ ﻫﻤﻪ ﻫﯿﭻ و ﺧﺎﻟﯽ اﺳﺖ. ﻣﺎ ﺑﻪ ﻗﻌﺮ اﯾﻦ ﭘﺮﺗﮕﺎه ﺗﺎرﯾﮏ مینگریم و ﻫﺮاس ﺑﺮ دﻟﻤﺎن ﭼﯿﺮه ﻣﯽﺷﻮد.» (ص140)
ارﯾﮏ ﻓﺮومِ ﻓﯿﻠﺴﻮف ﺑﻼﻓﺎﺻﻠﻪ در اداﻣﻪ دﻟﯿﻞ ﻟﺰوم ﭘﺮداﺧﺘﻦ ﺑﻪ ادﺑﯿﺎت را ﺑﺮای رﺳﯿﺪن ﺑﻪ درک ِ ﺻﺤﯿﺢ از اﯾﻦ ﺣﺲ ﺑﻪ ﺻﺎدﻗﺎﻧﻪﺗﺮﯾﻦ ﺷﮑﻞ ﺗﻮﺿﯿﺢ ﻣﯽدﻫﺪ: وﻟﯽ اﯾﻦ اﺣﺴﺎس ﺑﺪان ﻧﺤﻮ ﮐﻪ اﯾﻦ ﻧﻮﯾﺴﻨﺪﮔﺎن ﺑﯿﺎن ﮐﺮدهاﻧﺪ و آنﻃﻮر ﮐﻪ ﺑﺴﯿﺎری ﺑﯿﻤﺎران ﻋﺼﺒﯽ ﺑﺎ آن ﻣﻮاجهاند، ﭼﻨﺎن هراسانگیز اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﺮدم ﻋﺎدی و ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺮ آن آﮔﺎه ﻧﯿﺴﺘﻨﺪ. ﻓﻌﺎلیتهای روزاﻧﻪ اﻃﻤﯿﻨﺎﻧﯽ ﮐﻪ ﺧﺎﻃﺮ از ﺣﺴﻦ ﻧﻈﺮ دﯾﮕﺮان در زﻧﺪﮔﯽ ﺧﺼﻮﺻﯽ و رواﺑﻂ اﺟﺘﻤﺎﻋﯽ ﺣﺎﺻﻞ میکند، ﻣﻮﻓﻘﯿﺖ در ﮐﺎر و اﺷﺘﻐﺎﻻت دﯾﮕﺮ، «ﺗﻔﺮﯾﺢ» و «ارﺗﺒﺎط ﯾﺎﻓﺘﻦ ، ﺑﺎ دﯾﮕﺮان» و «ﮔﺸﺖ و ﮔﺬار» ﻫﻤﻪ ﺑﺮ اﯾﻦ اﺣﺴﺎس ﺳﺮﭘﻮش ﻣﯽﻧﻬﻨﺪ و ﻧﻬﺎﻧﺶ ﻣﯽدارﻧﺪ. اﻣﺎ دل ﺧﻮش ﮐﺮدن ﻣﺎﻧﻊ ﺑﺮوز ﺣﻘﺎﯾﻖ ﻧﯿﺴﺖ. ﺗﻨﻬﺎیی و ﺗﺮس و ﺣﯿﺮت ﺑﻪ ﺟﺎی ﺑﺎﻗﯽ اﺳﺖ و تحملشان ﺑﺮای ﻫﻤﯿﺸﻪ ﻣﯿﺴﺮ ﻧﯿﺴﺖ.
ﺷﺎﯾﺪ ﺗﺮﺟﻤﺎﻧﯽ دﻗﯿﻖﺗﺮ از اﯾﻦ ﮐﻠﻤﺎت ﻓﯿﻠﺴﻮف آﻟﻤﺎﻧﯽ ﭼﻨﯿﻦ ﺑﺎﺷﺪ: ﻣﺎ ﻣﺮدم ﻋﺎدی و ﻣﺘﻮﺳﻂ ﺑﺮای درک ﺗﻨﻬﺎیی، ﺗﺮس و ﺣﯿﺮﺗﯽ ﮐﻪ رﺳﺎﻟﺖ اﻧﺴﺎﻧﯽ آزادی ﺑﺮ ﻣﺎ ﺗﺤﻤﯿﻞ ﻣﯽدارد، ﺑﺮای درک اﯾﻦ اﺣﺴﺎس ﺑﻪ ﺷﮑﻠﯽ کنشمند، ﺑﻪ آﺛﺎر ادﺑﯽ رﺟﻮع ﻣﯽﮐﻨﯿﻢ ﺗﺎ در ﺑﺰﻧﮕﺎهِ رودروﯾﯽ ﺑﺎ ﺣﻘﯿﻘﺖ ﺟﻬﺎن، ﻣﺠﺒﻮر ﻧﺒﺎﺷﯿﻢ ﺑﻪ ﺷﮑﻠﯽ ﻣﺴﺘﺄﺻﻞ، ﮔﺮﻓﺘﺎر در ﺑﯿﻤﺎریﻫﺎی ﻋﺼﺒﯽ، ﺑﺎ آن ﻣﻮاﺟﻪ ﺷﻮﯾﻢ. ادﺑﯿﺎت ﺷﺎﯾﺪ ﻧﺘﻮاﻧﺪ ﺟﻬﺎنِ دﯾﻮاﻧﻪی ﻣﺪرن را ﻧﺠﺎت دﻫﺪ اﻣﺎ ﻣﺎ آدﻣﯿﺎن را ﻗﻄﻌﺎً ﺧﻮاﻫﺪ آﻣﻮﺧﺖ ﮐﻪ ﭼﮕﻮﻧﻪ ﺑﺎ اﺣﺘﯿﺎط ﺑﺮ ﻟﺒﻪی ﺑﺎرﯾﮏ ﻣﯿﺎن ﻋﻘﻞ و ﺟﻨﻮن، ﺑﺎ ﺣﻔﻆ ﺣﺮﻣﺖﻫﺎی اﻧﺴﺎﻧﯽ ﺧﻮد و دﯾﮕﺮان، روزﮔﺎر تاریکمان را ﺑﮕﺬراﻧﯿﻢ.