زندگینامه
میخائیل آفاناسیویچ بولگاکُف (به روسی Михаил Афанасьевич Булгаков) در پانزدهم مه سال ۱۸۹۱، در شهر کییف اکراین بهدنیا آمد.
بولگاکف یکی ازمشهورترین نویسندگان و نمایشنامهنویسان روسی است، علاوه بر این او پزشک نیز بوده است. درواقع او پزشکی بود جوان که با نوشتن داستانی در یک قطار شبانه، پزشکی را رها کرد و بهدنبال نویسندگی رفت. نام بولگاکف با نام مشهورترین کتاب او که از شاهکارهای قرن بیستم میلادی است در هم گره خورده است: مرشد و ماگریتا.
اگر از نام و نشان خانوادگیاش بخواهیم بگوییم، نام پدرش آفاناسی ایوانویچ بود و دانشیار آکادمی علوم الهی . نام مادرش، واروارا میخائیلونا و دبیر دبیرستانی در همان شهر کییف اکراین بود. بعد از اینکه میخائیل بدنیا آمد، واروارا از تدریس دست کشید و وقت خود را به تربیت پسرش اختصاص داد.
در سال ۱۹۰۱ میلادی میخائیل جوان به دبیرستان تراز اول شهر کییف رفت؛ الکساندر فسکی.
او در دبیرستان به هیچ گروه و انجمن سیاسی و دسته و رستهای وارد نشد و همین باعث شد تا شخصیت نامتعارفش توجه بقیه را متوجه خود کند.
پزشکی و انقلاب
پسر کو ندارد نشان از پدر، علاقه داشت که کار پدر را دنبال کند ولی، پدر مثل اکثر پدرها برای او آرزوهای دیگری داشت؛ او می خواست پسرش پزشک شود. همانند هر دو عموی خودش که یکی در مسکو و دیگری در ورشو هر دو پزشک بودند. بنابراین او بهعنوان دانشآموز موفقی در دانشکده پزشکی کییف بهراحتی و با تشویق پدر و عموها ثبتنام کرد. و در بهار ۱۹۱۶ میلادی، پزشکی را به پایان رساند و به خدمت سربازی احضار شد. ارتش، او را بهعنوان پزشک به روستای نیکلسکی در منطقه اسمالنسک فرستاد.
بولگاکف خاطرات این دوران را در داستان کوتاه یادداشتهای یک پزشک جوان آورده است.
در زمان انقلاب روسیه و به دنبال آن جنگهای داخلی میخائیل بولگاکف به عنوان پزشک در جبههها حضور داشت. در کنار پزشکی که حرفهاش بود به دلیل علاقهای که به ادبیات خارجی و زبانهای دیگر داشت در زمینه ادبی نیز شروع به کار کرد.
بولگاکف سه بار ازدواج کرد. ابتدا در ۱۹۱۳ میلادی با تاتیانا نیکلایونا لاپا که این ازدواج در ۱۹۲۴ میلادی به جدایی رسید. بعد در همین سال با لوبوف بلوزسکی ازدواج کرد که از او هم در ۱۹۳۲ میلادی جدا شد. و کمی بعد با یلنا شیلوفسکی ازدواج کرد. یلنا منبع الهام شخصیت مارگریتا در رمان معروف او شد.
مسیر ادبی
زمانی که کتاب ابلیس نامه را منتشر کرد، زندگیاش از این رو به آن رو شد. توجه محفلهای ادبی و فرهنگی به او جلب شد و نامش به عنوان یک طنزپرداز برجسته بر سر زبانها افتاد.
بولگاکف هفت رمان و بیش از ۱۰ نمایشنامه نوشت. یکی از مهمترین خدماتی که به تاریخ ادبیات جهان کرده است، اقتباس نمایشنامههایی از کتابهای شاهکار و مهم جهان مانند دُن کیشوت و جنگ و صلح است.
هر چند در هر یک از این اقتباسها، برخوردی خلاقانه با اثر اصلی میکند چرا که شهرت و عظمت نویسنده یا شخصیت تاریخی باعث نمیشد که او فقط به تبدیل آنها به نمایشنامه بسنده کند. به طور مثال در نمایشنامه جنگ و صلح رد پررنگ و واضح شخص او را نیز میبینیم. سرانجام این نویسنده بزرگ در دهم مارس ۱۹۴۰ میلادی بر اثر یک بیماری کبدی نظیر بیماری پدرش از دنیا رفت و در قبرستان «نوودویچیه» مسکو به خاک سپرده شد.
سبک نویسندگی میخائیل بولگاکف

در اکثر کارهای او با «اقتباس از آثار بزرگ دنیا» روبهرو هستیم که از روشهای مورد علاقهاش بوده است چه در نمایشنامه چه در رمان و داستان و البته این بدان معنا نیست که صرفاً کارهای او اقتباس از آثار دیگران بوده است.
از صفات بارز سبک نویسندگی او خلاقیت فانتزی – رئالیستی و توصیفهای ملموس او است.
یکی دیگر از ویژگیهای سبک میخائیل بولگاکف این است که مردم عادی و واقعی الهامبخش او در کتابها و قهرمانانش بودند و برای نوشتن از دنیای بیرون و عادی الهام میگرفت، همینطور از تجاربش در کار پزشکی.
منتقدان و نویسندگان مشهوری مانند اس. آنگارسکی، بولگاکف را یک نابغهی ادبی میدانند که بیراه هم نیست. آثار او به دلیل طنز رئالاش، با اقبال عمومی روبهرو شد و توجه مردم را به خود جلب کرد.
اما شیوهی زندگیاش و انتقادات تند او به واقعیات زشت و سخت زندگی در روسیه تحت سیستم اتحاد جماهیر شوروی همانطور که قابل حدس زدن است و برای اکثر نویسندگان شوروی پیش میآمد موجب به وجود آمدن مشکلات زیادی برای او شد.
دولت مانع ادامه فعالیت او در تئاترها شد و بسیاری از دستنوشتهها و کارهای ناتمامش را ضبط کرد.
البته که او با تمام سختیهایی که در دوران نویسندگی کشید دست از نوشتن برنداشت و در تمام نوشتههایش به روشی خلاقانه جامعهی دیکتاتوری عصر خود را نقد میکرد.
بولگاکف بهعنوان یک نویسندهی آگاه و اندیشمند همیشه دغدغههای سیاسی و اجتماعی داشت و تلاش میکرد مسائل و مشکلات دورانی که در آن میزیست را در داستانهایش منعکس کند. نگاه او به نویسندگی نگاهی بود با رنگ و بوی فلسفه و سیاست.
به مرور مطالب شناختنامه بولگاکف تکمیل خواهد شد.
